______________________________________________________________________________________
Morgunblaðið 2. nóvember 2007
Gefum þeim það
Eftir Dofra Hermannsson:
Nú stendur til að virkja eitt fjölbreyttasta hverasvæði landsins til að útvega hluta af því
rafmagni sem þarf í álbræðslu í Helguvík. Þetta er á Hengilssvæðinu, nánar tiltekið við
Ölkelduháls, og því aðeins steinsnar frá þéttbýlasta svæði landsins. Fyrirhuguð virkjun
gekk áður undir nafninu Ölkelduhálsvirkjun en hefur verið skýrð upp og kallast nú
Bitruvirkjun. Frestur til að skila athugasemdum við mat á umhverfisáhrifum rennur út 9.
nóvember. Áhugasömum er bent á vefsíðuna www.hengill.nu.
Svæðið ranglega dæmt
Á Ölkelduhálsi er að finna gríðarlega fjölbreytt úrval hvera og volgra lækja, landslag
er þar fagurt og litskrúðugt, útsýni yfir Þingvallavatn og frábærar göngu- og reiðleiðir.
Að
mínu mati er þarna um að ræða eitt athyglisverðasta útivistarsvæðið í nágrenni
höfuðborgarsvæðisins.
Í Rammaáætlun um nýtingu vatnsafls og jarvarma var Ölkelduháls hins vegar dæmdur
í þann flokk sem lítil eftirsjá væri að. Einn helsti sérfræðingur þeirrar vinnu benti mér
fyrir nokkrum misserum á að þessi dómur væri byggður á röngum forsendum. Þar er
ekki við vísindamennina að sakast heldur þá sem á þessum tíma fóru með völd og
skömmtuðu naumt bæði tíma og fé til þessa mikilvæga verkefnis. Sérfræðingurinn benti
mér á lista yfir gæði þeirra gagna sem röðun svæðanna byggir á og að gæði gagna
fyrir Ölkelduháls sem útivistarsvæði væru í flokki D. Þetta þýðir á manna máli að enginn
skoðaði svæðið og að fáar eða engar myndir af því voru skoðaðar áður en dómur var
upp kveðinn.
Til hvers er virkjað?
Upphaflega stóð til að rafmagn af Ölkelduhálsi færi til stækkunar álvers í Straumsvík.
Þeirri stækkun var hafnað og því gera fylgjendur álvers í Helguvík sér vonir um að vera
næstir í röðinni. En vantar okkur fleiri álbræðslur með tilheyrandi þensluáhrifum fram-
kvæmda á atvinnulíf og samfélag hér á suðvesturhorninu?
Atvinnuleysi hefur sjaldan verið minna en nú, í verslunum er erfitt að finna afgreiðslufólk
sem hefur náð bílprófsaldri og flytja þarf inn erlent vinnuafl til að halda uppi grunnþjónustu
í landinu. Mikil tækifæri eru í uppbyggingu margvíslegarar starfsemi á Vellinum og reiknað
er með að á næstu 10 árum muni um 2000 störf skapast í kringum starfsemi
Flugstöðvarinnar á Keflavíkurflugvelli. Það er því von að fólk spyrji sig hvaða nauð rekur
okkur til að reisa álbræðslu í Helguvík.
Helguvík krefst fórna
Fyrir utan þensluáhrifin sem eru háir skattar, hækkandi húsnæðisverð og vaxandi
misskipting krefst álver í Helguvík fleiri fórna. Án vafa mun framkvæmdin hafa neikvæð
áhrif á byggðaþróun á Suðurlandi. Auk skemmdarverka á Ölkelduhálsi mun hún krefjast
línulagna eftir endilöngu Reykjanesi og stórskemma möguleika þess sem meiriháttar
aðdráttarafls fyrir ferðafólk, hún mun krefjast virkjana í Þjórsá sem djúpstæður ágreiningur
stendur um og síðast en ekki síst mun hún krefjast fjölda virkjana á Reykjanesi sem enn
hefur ekki verið sýnt fram á að standist umhverfismat eða skili þeirri orku sem álbræðslan
krefst. Þá er alls ekki ljóst hvort fyrirhuguð álbræðsla í Helguvík er fullvaxið álver. Hún er
kannski miklu frekar hálfver sem mun gera kröfur um stækkun líkt og gerðist í Hafnarfirði.
Hvar á þá að virkja?
Hyggjuvit eða græðgi?
Eftir 60 ára nýtingu Ölkelduháls til raforkuframleiðslu þarf að hvíla svæðið í önnur 60 ár.
Á næstu tuttugu árum er líklegt að hægt verði að nýta því sem næst alla orku jarðvarma-
virkjana í stað aðeins um 13% hennar eins og í dag. Djúpborun gæti að auki 5-10 faldað
nýtingu þeirra svæða sem þegar hefur verið raskað. Þetta tvennt gæti aukið nýtingu
jarðvarmans allt að 80 falt á við það sem nú er mögulegt. Öllum ber saman um að verð á
vistvænni orku muni hækka umtalsvert á næstu áratugum. Af hverju bíðum við ekki?
Gefum þeim það
Börnin sem fæddust ´87 eru tvítug á þessu ári. Þetta er fljótt að líða. Innan 20 ára mun betri
bortækni gera okkur kleift að nýta orkuna undir Ölkelduhálsi og fleiri slíkum svæðum án þess
að þess sjái merki á yfirborðinu. Bara ef við bíðum nokkur ár getum við sleppt því að eyðileggja
þá auðlind sem fólgin er í verðmætri náttúru háhitasvæðanna. Bara ef við bíðum nokkur ár
getum við margfaldað nýtingu orkunnar. Bara ef við bíðum nokkur ár munum við fá umtalsvert
hærra verð fyrir hverja orkueiningu. Bara ef við bíðum nokkur ár getum við gefið börnum okkar
og barnabörnum allt þetta. Höfum við ekki efni á því?
Dofri Hermannsson er framkvæmdastjóri þingflokks Samfylkingarinnar, 1. varaborgarfulltrúi
og talsmaður borgarstjórnarflokks Samfylkingarinnar í umhverfismálum.