______________________________________________________________________________________
Blaðið lok október 2006
Framkvæmdir á Skarðsmýrarfjalli
Eftir Björn Pálsson:
Frumburðarrétturinn seldur fyrir ...?
Í frétt Blaðsins um framkvæmdir Orkuveitu Reykjavíkur/OR á Skarðsmýrarfjalli án lögformlegra
heimildar föstudaginn 20. okt.sl. er ég undirritaður einn heimildamanna. Ég tel því nauðsynlegt
að upplýsa lesendur nokkuð nánar um málið og benda á hæpnar fullyrðingar sem komu fram
í þeirri umfjöllun. Blaðamaðurinn hefur eftir mér innan tilvitnunarmerkja stjórsýsluheitið
Ölfus„hreppur“ en því miður er það heiti ekki lengur til og hið flatnesjulega „sveitarfélgið“ Ölfus
komið í staðinn. Þá vil ég ekki látaeigna mér mútuhugtakið í fréttinni. Það er hins nokkur
tilhneiging hjá fjölmiðlum nútímans að nota orðfæri sem er líklegt til að ná athygli og ástæðulaust
að agnúast út í það ef rök falla til.
Þá er að líta til samnings þess sem gerður var við OR og samþykktur af sveitarstjórninni þann
28. apríl sl. en þær upplýsingar o.fl. hef ég af heimasíðunni www.olfus.is. Þar segir á einum stað:
„Svæðið verður skipulagt af sveitarfélaginu til samræmis við þær framkvæmdir sem fyrirhugaðar
eru.“ Sannast sagna efast ég um lagalega heimild sveitarstjórnar til þess að samþykkja ákvæði
sem þetta. Þá má einnig spyrja sig hvort sveitarstjórnin teljist löglega hæf til að annast skipulag
á svæði OR að gerðum þessum samningi. Þegar fyrir liggur að skipuleggja skuli að óskum OR
þá virðast öll tilmæli um breytingar, sem til sveitarstjórnar berast, vera fyrirfram dæmd þar úr leik.
Þá er í Blaðinu haft eftir Ólafi Áka sveitarstjóra, og það endurtók hann í sjónvarsfréttum, að leyfið
hafi aðeins verið: „...til rannsókna en ekki framkvæmda“ og einnig: „Okkar niðurstaða er sú að
þar sem landsvæðið var raskað fyrir þá mætti veita leyfi til rannsókna.“ Við skoðun á þessum
staðhæfingum er rétt að hafa í huga að vegalögn að borsvæði og gerð borplans veldur hvað
mestu raski á yfirborði lands. Litlu skiptir hvort um borun rannsóknar- eða vinnsluholu er að ræða
því akfær vegur fyrir 40 tonna trukka er nauðsynlegur til þess að koma bornum á staðinn. Um
röskun landsins fyrir er þetta að segja. Fyrir var ekkert manngert rask þar nema skíðalyftumöstrin
gömlu á suðvesturbrún fjallsins og ein endurvarpsstöð á sömu slóðum. Enginn vegslóði var þá
kominn austur fjallið að núverandi borstæði né bor sem sjá má á meðfylgjandi ljósmynd.
Rökstuðningur Ólafs Áka fyrir veitingu bráðabirgðaleyfis til rannsókna eru því haldlaus og fyrir
liggur að úrskurður Skipulagsstofnunar um að óheimilt væri að gefa út slíkt leyfi hefur lengi legið
á hans borði. Hann og sveitarstjórnin þurfa þó litlu að kvíða því að í „baunadiski“ samningsins eru
m.a. ákvæði um að OR greiði allar hugsanlegar skaðabætur og kostnað af málaferlum. Þetta allt
vekur hjá mér ótta um framhald máls og þá ekki síst um Ölkelduháls og umhverfi hans. Sjónræn
áhrif af gufuöflun á toppi Skarðsmýrarfjalls og lögnum þaðan verða augljóslega mikil. Um möguleg
langtíma umhverfisáhrif upptöku jarðgufu og grunnvatns og einnig niðurdælingu þéttivatns er
margt á huldu. Því er full ástæða til þess að fara sér hægt og leyfa nokkrum árum að líða áður en
meira er framkvæmt á þessu svæði.
Björn Pálsson, héraðsskjalavörður í Árnessýslu,
er sagnfræðingur frá HÍ með landa- og jarðfræði
sem hliðargreinar.
Hann hefur sérhæft sig í þessu
svæði og farið ótal ferðir um það.